Waarom vieren we Valentijnsdag?

Gepost op

Voor mijn gevoel zag ik de eerste Valentijnskaarten al in de supermarkt toen de laatste oliebollen net weg waren. En nu een week voor deze Valentijnsdag kun je er echt niet meer omheen: de stelling met chocolade in de supermarkt, de herinneringen om je Valentijnskaart te kopen (ik beken: schuldig) en ik krijg allerlei banners te zien met bloemen die ik voor iemand zou moeten kopen. Je m o e t je geliefde komende dinsdag aandacht geven, anders... Zo komt het soms een beetje over. Terwijl het nooit zo bedoeld is. Tenminste, dat kon ik me niet voorstellen. Daarom ben ik op zoek gegaan naar de oorsprong van deze geliefde/gehate feestdag.

Valentijns' dag
De naam Valentijnsdag komt van de christelijke priester Sint Valentijn. Hij leefde in de derde eeuw na Christus. Volgens de verhalen bestond er in die tijd een wet die soldaten verbood om te trouwen, omdat vrijgezellen eerder bereid zijn om te sterven op het slagveld. Valentijn trouwde deze soldaten en hun geliefden in het geheim. Helaas kwam Keizer Claudius II erachter en hij liet Valentijn op 14 februari 269 executeren. En zo werd Valentijn een martelaar voor de (geheime) liefde. Of dit allemaal echt zo gegaan is, valt te betwijfelen. Het enige wat we namelijk echt zeker weten van Valentijn is zijn sterfdatum.

Vruchtbaarheidsdag
Huh? Vruchtbaarheidsdag? Niks geheime liefde, vruchtbaarheid werd er gevierd. Een ander verhaal stelt namelijk dat Valentijnsdag de menselijke variant van de paartijd van de vogels is. Ook leggen sommigen een verband met de oude heidense lenteviering in Angelsaksische landen. En heb je ooit gehoord van Lupercalia? Ik niet.  Het is geen botje wat ergens in je lijf zit, maar een feest wat in het Romeinse Rijk werd gehouden ter ere van de vruchtbaarheidsgodin Februa of Juni, op 15 februari. Toen het christendom de heersende godsdienst werd, verbonden monniken en priesters de naam van de heilige Valentijn aan dit heidense feest. 

Shakespeare als ambassadeur van Valentijn
Voordat we een sprong maken naar Shakespeare, blijven we even hangen bij de veertiende-eeuwse schrijver Geoffrey Chaucer. 'Want dit was op Valentijnsdag, als elke vogel zijn maatje komt kiezen', zo schreef hij in zijn 'Parlement of Foules' in 1382. Er werd gedacht dat hij verwees naar 14 februari, maar de meest vogels in Engeland zijn dan nog niet met paren bezig. De kans is groot dat Chaucer verwees naar 2 mei, de heilige dag van Valentijn van Genoa of dat hij hier een traditie volledig uit zijn duim zoog. De termen Valentijn en Valentijnsdag spraken blijkbaar aan, want die vonden hun weg binnen de romantische literatuur. In Hamlet, geschreven door Shakespeare, zingt Ophelia:

' Tomorrow is Saint Valentine's Day,
All in the morning betime,
And I a maid at your windom,
To be your Valentine'

Hoe Valentijn de wereld veroverde
En hoe is het van Shakespeare naar de rest van de wereld over geslagen? Waar komt dan toch die Valentijnskaart vandaan? Dat duurde nog tot het begin van de 19e eeuw. Het versturen van kaartjes werd voor iedereen betaalbaar door een prijsdaling bij de post. Anonieme Valentijnskaarten waren vooral populair in het strenge Victoriaanse Engeland, om zo ondanks de sociale druk tot kuisheid toch een gepassioneerde liefdesverklaring te kunnen verzenden. Om en nabij 1840 verspreidde deze Europese traditie zich naar de Verenigde Staten. Daar begonnen ze in 1847 met de eerste massaproductie van Valentijnskaarten en vanaf daar is commercie rondom Valentijnsdag alleen maar toegenomen. Ook verschoof de nadruk van Valentijnsdag naar de liefde in het algemeen, zodat er meer mensen bij de feestdag betrokken kunnen worden.

En nu?
Hoewel de chocoladefabrikanten, bloementelers en de diamantindustrie sinds de tweede helft van de twintigste eeuw groot inzetten om hun producten ook te koppelen aan Valentijnsdag, blijft de oorsprong toch een kaartje. Maar als jij liever het hele jaar door je Lief verrast met kleine Lievigheden, dan is dat natuurlijk ook helemaal goed 😉 Zoek jij een kaartje voor Valentijnsdag of voor een ander moment, dan kun je ze hier vinden.